Sanskrit Text in Telugu , Kannada, Gujarati, Devanagari, English

|| om tat sat||

Sundarakanda
Sarga 39

In Sarga 38, Sita gave the jewel which is meant as a remembrance for Rama, to Hanuma. and explained its importance. In this Sarga we hear Sita continue her thoughts on further course of actions. Sita says, 'अस्मिन् कार्य समारम्भे प्रचिन्तय यदुत्तरम्'. (39.3) ,- 'in beginning this work, think of what is appropriate'. Sita asks Hanuma to do what is necessary. Sita does not stop there. She says, 'For this work to be done, you are the one, oh best of Vanaras, making all the efforts become the reducer of sorrow.' The belief in Hanuma is total. She is not asking him to go back and simply inform Rama. She is asking Hanuma to take the initiative. She asks Hanuma to lead Rama towards those actions. She says this again and again.

Now we go throw Slokas of thirty-ninth Sarga

||Sloka 39.01||

మణిం దత్వా తతః సీతా హనుమంతమథాఽబ్రవీత్|
అభిజ్ఞానం అభిజ్ఞాతం ఏతత్ రామస్య తత్త్వతః||39.01||

స||తతః మణిం దత్త్వా సీతా హనుమంతం అథ అబ్రవీత్| ఏతత్ రామస్య అబిజ్ఞాత తత్త్వతః అభిజ్ఞానం||

||Sloka meanings||

తతః మణిం దత్త్వా -
then having given the jewel
సీతా హనుమంతం అథ అబ్రవీత్ -
Sita spoke to Hanuman
ఏతత్ అభిజ్ఞానం తత్త్వతః రామస్య అబిజ్ఞాత -
this remembrance is known to Rama very well

||Sloka summary||

"Then having given the jewel, she spoke to Hanuman and said, ' This ornament is known to Rama very well". ||39.01||

||Sloka 39.02||

మణిం తు దృష్ట్వా రామో వై త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి|
వీరో జనన్యా మమ చ రాజ్ఞో దశరథస్య చ||39.02||

స|| వీరః రామః మణిం దృష్ట్వా త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి.| మమ జనన్యా రాజ్ఞః దశరథస్య చ||

Rama Tika says- అత ఏవ వీరో రామః మణిం దృష్ట్వా జనన్యాదీనాం త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి ఎవ పాణి గ్రహణ సమయే దశరథ సన్నిధౌ మమ జననీ మనీం మహ్యం దదావితి పౌరాణికీ కథా సూచితమ్।

||Sloka meanings||

వీరః రామః మణిం దృష్ట్వా -
seeing the jewel Rama
త్రయాణాం సంస్మరిష్యతి -
will remember the three
మమ జనన్యా -
my mother, myself
రాజ్ఞః దశరథస్య చ -
and the king Dasaratha

||Sloka summary||

"Seeing the jewel Rama will remember the three namely my mother, myself and the king Dasaratha". ||39.02||

||Sloka 39.03||

స భూయః త్వం సముత్సాహే చోదితో హరిసత్తమ|
అస్మిన్ కార్య సమారంభే ప్రచింతయ యదుత్తరమ్||39.03||

స|| హరిసత్తమ సః భూయః సముత్సాహే ఉదితః అస్మిన్ కార్య సమారంభే యదుత్తరం తత్ త్వం ప్రచింతయ||

Rama Tika says- సముత్సాహే మణి దర్శన జనిత రామయుద్ధోత్సాహసమయే భూయః అధికం త్వం చోదితో రామేణ ప్రేరితో భవిష్యసీతి శేపః అత ఏవ అస్మిన్ కార్య సముసత్సాహే తజ్జనిత ప్రేరణే యత్ ఉత్తరం కర్తవ్యం తత్ త్వం ప్రచిన్తయ।

||Sloka meanings||

హరిసత్తమ - O best of Vanaras
సః భూయః సముత్సాహే ఉదితః -
with him standing up with renewed enthusiasm
అస్మిన్ కార్య సమారంభే యదుత్తరం -
what is the best to achieve this task?
తత్ త్వం ప్రచింతయ - that you plan for

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! with him standing with renewed enthusiasm to complete the task, you plan to ensure what is best for this task to be completed" ||39.03||

||Sloka 39.04||

త్వమస్మిన్ కార్యనిర్యోగే ప్రమాణం హరిసత్తమ|
హనుమన్ యత్నమాస్థాయ దుఃఖక్షయకరో భవ||39.04||

స|| హరిసత్తమ అస్మిన్ కార్యనియోగే త్వం ప్రమాణం| హనుమాన్ యత్నం అస్థాయ దుఃఖక్షయకరః భవ ||

Rama Tika says- అస్మిన్ సముపస్థితే కార్యస్య నిర్యోగే నిర్వాహేత్వమేవ ప్రమాణం త్వత్ అధీనోఽయం ఇత్యర్థః । అతః యో యత్నో దుఃఖక్షయకరో భవేత్ తం చిన్తయ॥

||Sloka meanings||

హరిసత్తమ - o best of Vanaras
అస్మిన్ కార్యనియోగే త్వం ప్రమాణం -
to achieve this task you are the key
హనుమాన్ యత్నం అస్థాయ -
Hanuman with your effort
దుఃఖక్షయకరః భవ -
become the reducer of sorrow.

||Sloka summary||

"In this effort you are the responsible. Oh Hanuman after taking the initiative become the reducer of sorrow." ||39.04||

This Sloka, spoken by Sita, is a Mantra.

When we sing the Sloka aloud , it is as though we are saying to Hanuma. "Oh, best of Vanaras, you are the best one for this to be done. Please do everything and become the reducer of sorrow for us. It is as though we are praying to Hanuman to reduce our sorrow. It is said that we should recite this as a daily prayer to Hanuma, it is a plea to Hanuma to rescue or destroy our sorrows.

||Sloka 39.05||

తస్య చింతయతో యత్నో దుఃఖక్షయకరో భవేత్|
స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ మారుతిర్భీమవిక్రమః||39.05||
శిరసా వంద్య వైదేహీం గమనాయోపచక్రమే|

స|| తస్య యత్నః చింతయతః దుఃఖక్షయకరః భవేత్ || స మారుతిః భీమవిక్రమః తథః ఇతి ప్రతిజ్ఞాయ శిరసా వంద్యా వైదేహీం గమనాయ ఉపచక్రమే ||

||Sloka meanings||

తస్య యత్నః చింతయతః -
having thought of the effort
దుఃఖక్షయకరః భవేత్ -
will be the reducer of sorrow
స మారుతిః భీమవిక్రమః -
then Maruti, the possessor of fearsome valor,
వైదేహీం శిరసా వంద్యా -
bowing his head to Vaidehi
తథః ఇతి ప్రతిజ్ఞాయ -
promised saying so be it
గమనాయ ఉపచక్రమే -
started on his return journey.

||Sloka summary||

"Think of the action for him so that he becomes the reducer of sorrow'. Then that Maruti, the possessor of fearsome valor, bowing his head promised saying 'So be it'. And then started on his return journey."

||Sloka 39.06||

జ్ఞాత్వా సంప్రస్థితం దేవీ వానరం మారుతాత్మజమ్||39.06||
భాష్పగద్గదయా వాచా మైథిలీ వాక్యమబ్రవీత్|

స|| దేవి మైథిలి మారుతాత్మజం వానరం భాష్పగద్గదయ వాచా (పునః) వాక్యం అబ్రవీత్||

||Sloka meanings||

దేవి మైథిలి - Devi Maithili
మారుతాత్మజం వానరం -
to Vanara the son of wind god
భాష్పగద్గదయ వాచా -
with a voice choked with tears.
(పునః) వాక్యం అబ్రవీత్-
spoke these words

||Sloka summary||

"Devi Maithili again spoke to the son of wind god with a voice choked with tears." ||39.06||

||Sloka 39.07||

కుశలం హనుమాన్ బ్రూయాః సహితౌ రామలక్ష్మణౌ||39.07||
సుగ్రీవం చ సహామాత్యం వృద్ధాన్ సర్వాంశ్చ వానరాన్|

స|| హనుమాన్ రామలక్ష్మణ సహితౌ సుగ్రీవం చ అమాత్యం సహ వృద్ధాన్ వానరాన్ కుశలం బ్రూయాః||

||Sloka meanings||

హనుమాన్ - O Hanuman
రామలక్ష్మణ సహితౌ సుగ్రీవం చ -
Sugriva along with Rama and Lakshmana
అమాత్యం సహ వృద్ధాన్ వానరాన్ సర్వాంశ్చ-
minsters as well as older Vanaras
సర్వాంశ్చ కుశలం బ్రూయాః- ask the well-being of all of them

||Sloka summary||'

"Hanuman ! ask the well-being of Sugriva along with Rama Lakshmana, as well as the ministers, elderly Vanaras and all of them". ||39.07||

||Sloka 39.08,09||

బ్రూయాస్త్వం వానరశ్రేష్ఠ కుశలం ధర్మసంహితమ్||39.08||
యథా స చ మహాబాహుః మాం తారయతి రాఘవః|
అస్మాత్ దుఃఖాంబుసంరోధాత్ త్వం సమాధాతుమర్హసి||39.09||

స|| వానరశ్రేష్ఠ ధర్మసంహితం కుశలం బ్రూయాః||త్వం యథా మహాబాహుః రాఘవః మాం అస్మాత్ దుఃఖాంబుసంరోధాత్ తారయతి (తత్) సమాధాతుం అర్హసి।

||Sloka meanings||

వానరశ్రేష్ఠ ధర్మసంహితం - o best of Vanaras
ధర్మసంహితం కుశలం బ్రూయాః -
ask the wellbeing in righteous manner
మహాబాహుః రాఘవః -
Raghava of powerful arms
మాం అస్మాత్ యథా దుఃఖాంబుసంరోధాత్ తారయతి-
how he may save me from this sea of sorrows
( తథా) you may convey to him

||Sloka summary||

"O best of Vanaras ask the wellbeing in righteous manner. You may convey to him, Raghava of powerful arms, how he may save me from this sea of sorrows." ||39.08||

||Sloka 39.10||

జీవంతీం మాం యథా రామః సంభావయతి కీర్తిమాన్|
తత్తథా హనుమాన్ వాచ్యం వాచా ధర్మమవాప్నుహి||39.10||

స|| హనుమాన్ కీర్తిమాన్ రామః జీవంతీం మాం యథా సంభావయతి తత్ వాచ్యం తథా వాచా ధర్మం అవాప్నుహి ||

||Sloka meanings||

హనుమాన్ కీర్తిమాన్ రామః -
Hanuman , to famed Rama
జీవంతీం మాం యథా సంభావయతి తత్ వాచ్యం -
how he may take me when I am alive tell those words
తథా వాచా ధర్మం అవాప్నుహి -
telling those words you will attain righteous fame

||Sloka summary||

"Oh Hanuman! Tell the words in a way that the famed Rama will take me when I am alive, then you will acquire fame". ||39.10||

||Sloka 39.11||

నిత్యముత్సాహ యుక్తాశ్చ వాచః శ్రుత్వా త్వయేరితాః|
వర్ధిష్యతే దాశరథేః పౌరుషం మదవాప్తయే||39.11||

స|| త్వయా ఈరితః ఉత్సాహయుక్తాః వాచః నిత్యం శ్రుత్వా మత్ అవాప్తయే దాశరథేః పౌరుషం వర్దిష్యతే||

||Sloka meanings||

త్వయా ఈరితః ఉత్సాహయుక్తాః వాచః -
the words spoken by you with excitement
నిత్యం శ్రుత్వా - hearing those words,
మత్ అవాప్తయే - to get me back
దాశరథేః పౌరుషం వర్దిష్యతే-
Dasarathi's manliness will be increased

||Sloka summary||

"The words spoken by you with excitement , hearing those words to get me back, Dasarathi's manliness will be increased." ||39.11||

||Sloka 39.12||

మత్సందేశయుతా వాచస్త్వత్తః శ్రుత్వా చ రాఘవః|
పరాక్రమవిథిం వీరో విధివత్ సంవిధాస్యతి||39.12||

స|| వీరః రామః త్వత్ మత్ సందేశయుతాః వాచః శ్రుత్వా విధివత్ పరాక్రమవిధిం సంవిధాస్యతి ||

||Sloka meanings||

రామః - Rama
త్వత్ మత్ సందేశయుతాః వాచః శ్రుత్వా -
hearing the words of my message from you
విధివత్ పరాక్రమవిధిం సంవిధాస్యతి -
surely make the valiant efforts

||Sloka summary||

"Oh Vira ! Rama hearing the words of my message from you will surely make the valiant efforts". ||39.12||

These words of Sita leave no doubts. There is no doubt about the capability of Hanuma.

||Sloka 39.13||

సీతాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్ మారుతాత్మజః|
శిరస్యంజలి మాథాయ వాక్య ముత్తరమబ్రవీత్||39.13|

స|| హనుమాన్ మారుతాత్మజః సీతాయాః వచనం శ్రుత్వా శిరస్య అంజలిం ఆథాయ వాక్యం ఉత్తరం అబ్రవీత్ ||

||Sloka meanings||

హనుమాన్ మారుతాత్మజః -
Hanuman, the son of the wind god
సీతాయాః వచనం శ్రుత్వా -
hearing those words of Sita,
శిరస్య అంజలిం ఆథాయ -
bowing his head in reverence
వాక్యం ఉత్తరం అబ్రవీత్ -
spoke these words in response

||Sloka summary||

"Hanuman, the son of the wind god, hearing those words of Sita, bowing his head in reverence, spoke these words in response." ||39.13||

||Sloka 39.14||

క్షిప్రమేష్యతి కాకుత్స్థో హర్యృక్షప్రవరైర్వృతః|
యస్తే యుధి విజిత్యారీన్ శోకం వ్యపనయిష్యతి||39.14||

స|| కాకుత్స్థః హర్యక్షు ప్రవరైః వృతః క్షిప్రం ఏష్యతి | యుధి అరీన్ విజిత్య తే శోకంవ్యపనయిష్యతి ||

||Sloka meanings||

కాకుత్స్థః హర్యక్షు ప్రవరైః వృతః -
Kakutstha surrounded by the best of Vanaras and bears
క్షిప్రం ఏష్యతి -
will come here quickly
యుధి అరీన్ విజిత్య -
defeating the enemies in the war
తే శోకంవ్యపనయిష్యతి -
will relieve you of your sorrows

||Sloka summary||

"The Kakutstha surrounded by the best of Vanaras and bears will come here. Defeating the enemies in the war he will relieve you of your sorrows." ||39.14||

||Sloka 39.15||

న హి పశ్యామి మర్త్యేషు నాసురేషు సురేషు వా|
యస్తస్య క్షిపతో బాణాన్ స్థాతు ముత్సహతేఽగ్రతః||39.15||

స|| యః బాణాన్ క్షిపతః తస్య అగ్రతః స్థాతుం ఉత్సహతే (తం) మర్త్యేషు అసురేషు వా సురేషు పశ్యామి హి |

||Sloka meanings||

యః ఉత్సహతే - one who is excited
అగ్రతః స్థాతుం - to face
తస్య క్షిపతః బాణాన్ - his arrows released
మర్త్యేషు అసురేషు వా సురేషు -
among the humans, Asuras and Devas
న పశ్యామి హి - I do not see

||Sloka summary||

"I do not see any one among the humans, Asuras and Devas who can face Rama's arrows when released." ||39.15||

||Sloka 39.16||

అప్యర్కమపి పర్జన్యమపి వైవస్వతం యమమ్|
స హి సోఢుం రణే శక్తస్తవ హేతోర్విశేషతః||39.16||

స|| సః రణే అర్కమపి పర్జన్యం అపి వైవస్వతం అపి యమం విశేషతః తవ హేతోః శోఢుం శక్తః||

||Sloka meanings||

అర్కమపి పర్జన్యం అపి -
even the Sun, the rain god,
వైవస్వతం అపి యమం విశేషతః -
Vaivasvata or even Yama
తవ హేతోః -
for your sake
రణే సః శోఢుం శక్తః-
he is capable of defeating in the war

||Sloka summary||

"For your sake, he is capable of defeating even the Sun, the rain god, Vaivasvata or Yama in the war." ||39.16||

||Sloka 39.17||

సహి సాగరపర్యంతాం మహీం శాసితు మీహతే|
త్వన్నిమిత్తో హి రామస్య జయో జనకనందిని||39.17||

స|| సః సాగరపర్యంతాం మహీం శాసితుం అర్హతి హి | జనకనందిని రామస్య జయః త్వన్నిమిత్తః హి||

||Sloka meanings||

సాగరపర్యంతాం మహీం -
earth surrounded by oceans
సః శాసితుం అర్హతి హి -
he deserves to rule
జనకనందిని రామస్య జయః -
O Janaka's daughter, Rama's victory
త్వన్నిమిత్తః హి -
for your benefit only

||Sloka summary||

"He deserves to rule the whole earth like a king. Oh Janaka's daughter ! Rama's victory is for your benefit only." ||39.17||

||Sloka 39.18||

తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా సమ్యక్సత్యం సుభాషితమ్|
జానకీ బహు మేనేఽథ వచనం చేద మబ్రవీత్||39.18||

స|| జానకీ తస్య సత్యం సమ్యక్ సుభాషితం తత్ వచనం శ్రుత్వా బహుమేనే అథ ఇదం వచనం చ అబ్రవీత్ |

||Sloka meanings||

జానకీ - Janaki
తస్య సత్యం సమ్యక్ సుభాషితం -
his truthful proper well spoken
తత్ వచనం శ్రుత్వా - hearing those words
బహుమేనే అథ ఇదం వచనం చ అబ్రవీత్ -
then with respect she spoke the following words

||Sloka summary||

"Janaki hearing the truthful proper good words of the one she held in great esteem she spoke the following words." ||39.18||

||Sloka 39.19||

తతస్తం ప్రస్థితం సీతా వీక్షమాణా పునః పునః|
భర్తృ స్నేహాన్వితం వాక్యం సౌహార్దాదన్వమానయత్||39.19||

స|| తతః సీతా ప్రస్థితం తం పునః పునః వీక్షమాణా భర్తృస్నేహాన్వితం వాక్యం సౌహార్దాత్ అనుమానయత్ ||

||Sloka meanings||

తతః సీతా - then Sta
ప్రస్థితం తం పునః పునః వీక్షమాణా -
looking again and again at the one who is ready to start
సౌహార్దాత్ భర్తృస్నేహాన్వితం వాక్యం -
అనుమానయత్ -
made him understand

||Sloka summary||

"Sita then looked again and again at the one ready to start. She made him understand the words conveying her love." ||39.19||

||Sloka 39.20||

యదివా మన్యసే వీర వసైకాహ మరిందమ|
కస్మింశ్చిత్సంవృతే దేశే విశ్రాంతః శ్వో గమిష్యసి||39.20||

స|| వీర అరిందమ మన్యసే యది కస్మింశ్చిత్ సంవృతే దేశే ఏకాహం వస | విశ్రాంతః స్వః గమిష్యసి||

||Sloka meanings||

వీర అరిందమ -
O destroyer of enemies
మన్యసే యది శక్యం -
if you think it is appropriate
కస్మింశ్చిత్ సంవృతే దేశే ఏకాహం వస -
stay at a closed place for a day
విశ్రాంతః స్వః గమిష్యసి -
rested go tomorrow

||Sloka summary||

"Oh Destroyer of enemies ! If you think it is appropriate, stay at a closed place for a day. Thus rested go tomorrow." ||39.20||

||Sloka 39.21||

మమచేదల్పభాగ్యాయాః సానిధ్యాత్తవ వానర|
అస్య శోకస్య మహతో ముహూర్తం మోక్షణం భవేత్ ||39.21||

స|| వానర తవ సాన్నిధ్యాత్ అల్పభాగ్యాయాః మమ మహత్ అస్య శోకస్య ముహూర్తం మోక్షణం భవేత్ చేత్ ||

||Sloka meanings||

వానర తవ సాన్నిధ్యాత్ -
Oh Vanara, in your presence
అల్పభాగ్యాయాః మమ -
me, this unlucky one
అస్య మహత్ శోకస్య -
from this great sorrow
ముహూర్తం మోక్షణం భవేత్ చేత్ -
even a moments relief happens

||Sloka summary||

"Oh Vanara ! Your presence will provide even a moments relief to this unlucky one in great sorrow." ||39.21||

||Sloka 39.22||

గతే హి హరిశార్దూల పునరాగమానాయ తు|
ప్రాణానా మపి సందేహో మమస్యాన్నత్ర సంశయః||39.22||

స||హరిశార్దూల పునరాగమనాయ గతే మమ ప్రాణానాం అపిసందేహః స్యాత్ | అత్ర సందేహః న ||

||Sloka meanings||

హరిశార్దూల - o best of Vanaras
పునరాగమనాయ గతే - till you return again
మమ ప్రాణానాం అపి సందేహః స్యాత్ - my life is in doubt
అత్ర సందేహః న - there is no doubt

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras ! After you go my life is in doubt till you return. There is no doubt." ||39.22||

||Sloka 39.23||

తవా దర్శనజః శోకో భూయో మాం పరితాపయేత్|
దుఃఖా దుఃఖపరామృష్టాం దీపయన్నివ వానర||39.23||

స|| వానర దుఃఖాత్ దుఖపరామృష్టాం మామ్ తవ అదర్శనజః శోకః దీపయన్ ఇవ భూయః పరితాపయేత్ ||

||Sloka meanings||

వానర - O Vanara
దుఃఖాత్ దుఖపరామృష్టాం మామ్ -
me the one who is already agonized
తవ అదర్శనజః శోకః -
sorrow of not seeing you
దీపయన్ ఇవ భూయః పరితాపయేత్-
will inflame my sorrows even more

||Sloka summary||

"Oh Vanara ! Not seeing you will increase the agony in the one already agonized. It will inflame my sorrow and again trouble me." ||39.23||

||Sloka 39.24||

అయం చ వీర సందేహాః తిష్టతీవ మమాగ్రతః|
సుమహాం స్త్వత్సహాయేషు హర్యృక్షేషు హరీశ్వర||39.24||

స|| వీర హరీశ్వరత్వత్ సహాయేషు హర్యక్షేషు అయం సుమహాన్ సందేహః మమ అగ్రతః తిష్ఠతీవ||

||Sloka meanings||

వీర హరీశ్వర - Oh best of Vanaras
త్వత్ సహాయేషు హర్యక్షేషు -
about your helpers like Vanaras and bears
అయం సుమహాన్ సందేహః - this great doubt
మమ అగ్రతః తిష్ఠతీవ - dwells in my mind

||Sloka summary||

"Oh Best of Vanaras, at the outset a great doubt dwells in my mind about your helpers like Vanaras and bears." ||39.24||

||Sloka 39.25||

కథం ను ఖలు దుష్పారం తరిష్యంతి మహోదధిమ్|
తాని హర్యృక్షసైన్యాని తౌ వా నరవరాత్మజౌ||39.25||

స|| తాని హర్యక్షు సైన్యాని తౌ వానరాత్మజౌ దుష్పారం మహోదధిం కథం ను తరిష్యంతి ఖలు||

||Sloka meanings||

తాని హర్యక్షు సైన్యాని -
that army of Vanaras and bears
తౌ వానరాత్మజౌ - the two princes
దుష్పారం మహోదధిం -
cross ocean which is difficult to cross
కథం ను తరిష్యంతి ఖలు -
how can they cross

||Sloka summary||

"That army of Vanaras and bears and the two princes, how can they cross ocean which is difficult to cross. ||39.25||

||Sloka 39.26||

త్రయాణామేవ భూతానాం సాగరస్యాస్య లంఘనే|
శక్తిస్స్యాత్ వైనతేయస్య తవ వా మారుతస్య వా||39.26||

స|| అస్య సాగరస్య లంఘనే భూతానాం త్రయాణాం తవ వా వైనతేయస్య వా మారుతస్య ఏవ శక్తిః స్యాత్ ||

||Sloka meanings||

అస్య సాగరస్య లంఘనే -
to cross this ocean
భూతానాం త్రయాణాం ఏవ -
among all beings only three
తవ వా వైనతేయస్య వా మారుతస్య -
you, or Vainateya or the wind god
శక్తిః స్యాత్ - have the capability

||Sloka summary||

"Among all beings only three namely you, Vainateya or the wind god have the capability to cross this ocean". ||39.26||

||Sloka 39.27||

తదస్మిన్ కార్య నిర్యోగే వీరైవం దురతిక్రమే|
కిం పశ్యసి సమాధానం త్వం హి కార్యవిదాం వరః||39.27||

స|| వీర తత్ ఏవం దురతిక్రమే అస్మిన్ కార్యనిర్యోగే కిం సమాధానం పశ్యసి | త్వం కార్యవిదాం వరః హి ||

||Sloka meanings||

వీర - O hero
తత్ ఏవం దురతిక్రమే -
this very difficult task
అస్మిన్ కార్యనిర్యోగే -
to achieve this very difficult task,
కిం సమాధానం పశ్యసి -
what means do you see
త్వం కార్యవిదాం వరః హి -
you are the best among those who are capable

||Sloka summary||

"Oh Hero , in order to achieve this very difficult task, what means do you see. You are the best among those who are capable . ||39.27||

||Sloka 39.28||

కామమస్య త్వమేవైకః కార్యస్య పరిసాధనే|
పర్యాప్తః పరవీరఘ్న యశస్య స్తే ఫలోదయః||39.28||

స|| పరవీరఘ్న అస్య కార్యస్య పరిసాధనే త్వం ఏక ఏవ పర్యాప్తః కామం తే ఫలోదయః యశస్యః||

Govindaraja says in his Tika - హే పరవీరఘ్న త్వమేవ అస్య కార్యస్య సర్వ రాక్షస వధాపూర్వకమ్ మత్ప్రాణరూపస్య పరిసాధనే కామం పర్యాప్తః శక్తః।ఏవం చేత్ ఫలోదయః శక్తి సమృద్ధిః తే తవ యశస్కరః। నతు మమ ఇతి భావః।

Rama Tika says- తవ యశస్కరః న తు రామస్య ఇత్యర్థః।

||Sloka meanings||

పరవీరఘ్న -
O slayer of enemies
అస్య కార్యస్య పరిసాధనే -
to accomplish this task
త్వం ఏక ఏవ పర్యాప్తః -
you alone are enough
కామం తే ఫలోదయః యశస్యః -
fruit of this accomplishment is yours only

||Sloka summary||

"Oh Slayer of enemy ! To accomplish this task only you alone are enough. The fruit of this accomplishment is yours only. " ||39.28||

First, she knows that this can be accomplished by Hanuma alone. But then all the fame of bringing back Sita goes to Hanuma. This is not the course of action she wanted. She wanted Hanuma to see that Rama comes to Lanka, then defeat Ravana and take her back.

||Sloka 39.29||

బలైః సమగ్రైః యది మాం రావణం జిత్య సంయుగే|
విజయీ స్వపురం యాయాత్తత్తు మే స్యాత్ యశస్కరమ్||39.29||

స|| సంయుగే సమగ్రైః బలః రావణం జిత్య మాం విజయీ స్వపురం యయాత్ యది తత్ తస్య సదృశం భవేత్ ||

||Sloka meanings||

సంయుగే సమగ్రైః బలః రావణం జిత్య-
winning over Ravana along with his army in the war
మాం విజయీ స్వపురం యయాత్ యది -
being victorious if he takes me to his city
తత్ తస్య సదృశం భవేత్ - that is worthy of him.

||Sloka summary||

"In this war if Rama emerges victorious winning over Ravana along with his army and takes me home that is worthy of him." ||39.29||

In these Slokas Sita pours out her doubts and her wishes, again and again.

' Oh hero! In order to achieve this very difficult task, what means do you see? You are the best among those who are capable. Oh, slayer of enemies! Only you can accomplish this task. The fruit of this accomplishment is yours. In this war if Rama emerges victorious winning over Ravana and takes me home, that is worthy of him. The slayer of enemies, Kakutstha, if he fills the entire Lanka with his arrows and saves me then that will be worthy of him. You propose a way of achieving that victory which is worthy of the great self, the hero of the war'.

||Sloka 39.30||

శరైస్తు సంకులాం కృత్వా లంకా పరబలార్దనః|
మాం నయేద్యది కాకుత్స్థః తత తస్య సదృశం భవేత్||39.30||'

స|| పరబలార్దనః కాకుత్స్థః లంకాం శరైః సంకులం కృత్వా మామ్ నయేత్ యది తత్ తస్య సదృశం భవేత్ ||

||Sloka meanings||

పరబలార్దనః కాకుత్స్థః -
Kakutstha, slayer of enemies
లంకాం శరైః సంకులం కృత్వా -
having agitated the entire Lanka with his arrows
మామ్ నయేత్ యది -
if he takes me
తత్ తస్య సదృశం భవేత్ -
that will be worthy of him

||Sloka summary||

"The slayer of enemy , Kakutstha, if he agitates Lanka with his arrows and takes me then that will be worthy of him." ||39.30||'

||Sloka 39.31||

తద్యథా తస్య విక్రాంతమనురూపం మహాత్మనః|
భవేదావహశూరస్య తథా త్వముపపాదయ||30.31||

స|| తత్ మహాత్మనః ఆహవశూరస్య తస్య అనురూపం విక్రాంతం యథా భవేత్ తథా త్వం ఉపపాదయ ||

||Sloka meanings||

తత్ మహాత్మనః - that great Self
ఆహవశూరస్య - hero of wars
తస్య అనురూపం - appropriate to him
విక్రాంతం యథా భవేత్ -
how he may victorious
తథా త్వం ఉపపాదయ -
in that way you make the arrangement

||Sloka summary||

"You propose a way of achieving victory which is worthy of the great self, the hero of the war". ||30.31||

We can hear Sita loud and clear. Sita's plea in simple words , 'Oh, Vira you know the actions required to be done by Rama. Oh, Hanuma you get them done by Rama'

Hanuma is up to the task in clearing Sita's doubts

||Sloka 39.32||

తదర్థోపహితం వాక్యం సహితం హేతుసంహితమ్|
నిశమ్య హనుమాన్ శేషం వాక్యముత్తరమబ్రవీత్ ||39.32||

స|| హనుమాన్ అర్థోపహితం ప్రశ్రితం హేతుసంహితం తత్ వాక్యం నిశమ్య శేషం వాక్యం అబ్రవీత్ ఉత్తరం||

||Sloka meanings||

తత్ అర్థోపహితం వాక్యం నిశమ్య-
having heard the meaningful words
హనుమాన్ అబ్రవీత్ -
Hanuman spoke
ప్రశ్రితం హేతుసంహితం ఉత్తరం -
courteous and logical reply
శేషం వాక్యం -
with appropriate words

||Sloka summary||

"Hanuman , having heard the meaningful words, then replied with courteous logical and appropriate words." ||39.32||

||Sloka 39.33||

దేవీ హర్యృక్షసైన్యానాం ఈశ్వరః ప్లవతాం వరః|
సుగ్రీవః సత్త్వసంపన్నః తవార్థే కృతనిశ్చయః ||39.33||

స|| దేవీ హర్యక్షు సైన్యానాం ఈశ్వరః ప్లవతాం వరః సత్త్వసంపన్నః సుగ్రీవః తవ అర్థే కృతనిశ్చయః||

||Sloka meanings||

దేవీ హర్యక్షు సైన్యానాం ఈశ్వరః-
O Devi, the lord of the army of Vanaras
ప్లవతాం వరః -
foremost among the Vanaras,
సత్త్వసంపన్నః సుగ్రీవః -
richly endowed Sugriva
తవ అర్థే కృతనిశ్చయః -
determined to accomplish the task for your sake

||Sloka summary||

"Oh Devi ! Sugriva , the lord of the army of Vanaras, the foremost among the Vanaras, he is determined to accomplish the task for your sake." ||39.33||

||Sloka 39.34||

స వానర సహస్రాణాం కోటిభిరభిసంవృతః|
క్షిప్రమేష్యతి వైదేహి రాక్షసానాం నిబర్హణః ||39.34||

స|| వైదేహి సః వానరసహస్రాణాం కోటిభిః అభిసంవృతః రాక్షసానాం నిబర్హనః క్షిప్రం ఏష్యతి ||

||Sloka meanings||

వైదేహి - Oh Vaidehi
సః వానరసహస్రాణాం కోటిభిః అభిసంవృతః-
he along with thousands of crores of Vanaras
రాక్షసానాం నిబర్హనః -
to destroy all Rakshasas
క్షిప్రం ఏష్యతి -
will reach this place soon

||Sloka summary||

"Oh Vaidehi ! Sugriva along with thousands of crores of Vanaras will reach this place and destroy all the Rakshasas." ||39.34||

||Sloka 39.35||

తస్య విక్రమసంపన్నాః సత్త్వవంతో మహాబలాః|
మనః సంకల్పసంపాతా నిదేశే హరయః స్థితాః||39.35||

స|| విక్రమసంపన్నాః సత్త్వవంతః మహాబలాః మనః సంకల్పసంపాతాః హరయః తస్య నిదేశే స్థితాః||

||Sloka meanings||

విక్రమసంపన్నాః - powerful
సత్త్వవంతః మహాబలాః -
virtuous and mighty
మనః సంకల్పసంపాతాః -
those who can leap with speed of mind
హరయః తస్య నిదేశే స్థితాః -
Vanaras are at his command waiting

||Sloka summary||

"Powerful virtuous mighty Vanaras who can leap with speed of mind are at his command awaiting". ||39.35||

||Sloka 39.36||

యేషాం నోపరి నాధస్తాన్ నతిర్యక్సజ్జతే గతిః|
న చ కర్మసు సీదంతి మహత్స్వమిత తేజసః||39.36||

స|| యేషాం గతిః ఉపరి న సజ్జతే అధస్తాత్ న తిర్యక్ న అమిత తేజసః మహత్సు కర్మసు నసీదంతి ||

||Sloka meanings||

యేషాం గతిః - their movement
ఉపరి న సజ్జతే అధస్తాత్ న తిర్యక్ న -
cannot be impeded upwards downwards or horizontally.
అమిత తేజసః - being brilliant
మహత్సు కర్మసు నసీదంతి -
not concerned about even great deeds

||Sloka summary||

"Their movement cannot be impeded upwards downwards or horizontally. Being brilliant they not concerned about even great deeds". ||39.36||

||Sloka 39.37||

అసకృతైర్మహోత్సాహైః స సాగరధరాహరా|
ప్రదక్షిణీకృతా భూమిః వాయుమార్గానుసారిభిః||39.37||

స|| మహోత్సాహైః వాయుమార్గానుసారిభిః తైః అసకృత్ ససాగరధరాధరా భూమిః ప్రదక్షిణీకృతాః||

||Sloka meanings||

తైః మహోత్సాహైః -
by them, the very enthusiastic ones
వాయుమార్గానుసారిభిః తైః -
those who follow the aerial path
ససాగరధరాధరా భూమిః -
the earth with all its oceans and mountains
అసకృత్ ప్రదక్షిణీకృతాః -
repeatedly circumbulated

||Sloka summary||

"Very enthusiastic ( Vanaras) following the aerial path they repeatedly go around the earth with all its oceans." ||39.37||

||Sloka 39.38||

మద్విశిష్ఠాశ్చ తుల్యాశ్చ సంతి తత్ర వనౌకసః|
మత్తః ప్రత్యవరః కశ్చిన్నాస్తి సుగ్రీవ సన్నిధౌ||39.38||

స|| తత్ర సుగ్రీవ సన్నిధౌ మత్ విశిష్ఠాశ్చ తుల్యాః చ వనౌకసః సంతి|| మత్తః ప్రత్యవరః కశ్చిత్ నాస్తి ||

Govindaraja Tika says- ప్రత్యవరః హీనః। పూర్వం చతుర్ణామేవాత్ర గతిరితి విచార ప్రకారమాత్రం ఉక్తమ్ అత్ర తు పరమార్థః। యద్యపి బలే హనుమాన్ అధికః తథాపి వేగే సుగ్రీవసన్నిహితే నీలాదయః సర్వే తుల్యా ఏవ ఇతి నానృతోక్తిః।

||Sloka meanings||

తత్ర సుగ్రీవ సన్నిధౌ -
in Sugriva's court
మత్ విశిష్ఠాశ్చ తుల్యాః చ -
those who are better than me and equal to me
వనౌకసః సంతి -
there are Vanaras
మత్తః ప్రత్యవరః కశ్చిత్ నాస్తి -
none who is inferior to me.

||Sloka summary||

"In Sugriva's court there are Vanaras who are better than me and equal to me. There is none who is inferior to me." ||39.38||

That was a humble Hanuma speaking.

In the very beginning of the conversation with Sita (Sarga 35), Hanuma's goal was to increase Sita's confidence. He recounts Rama's capabilities, not unknown to Sita. He recounts the friendship of Sugriva and Rama. He also tells Sita that he leaped across the hundred Yojana wide ocean. Finally, he tells his own antecedents, thus his own capabilities. He describes himself as 'वायुदेव प्रभवो समः'। (Sarga 35) ; 'Equal in strength to Vayu'.

But now he is trying to remove doubts of Sita on others in the army.

He says, in Sugriva's army, 'मत्तः प्रत्यवरः नास्ति'। There is none in Sugriva's court who is inferior to him. He places himself as one of the humble soldiers of Sugriva! 'Oh Devi! The best ones are not sent out for such tasks only the other ordinary ones will be sent.'

He, Hanuma the ordinary one, could reach Lanka. So why worry about others ? So, all doubts are squashed !

Hanuma continues.

||Sloka 39.39||

అహం తావదిహ ప్రాప్తః కింపునస్తే మహాబలాః|
న హి ప్రకృష్టాః ప్రేష్యంతే ప్రేష్యంతే హీతరే జనాః ||39.39||

స|| అహం తావత్ ఇహ అనుప్రాప్తః మహబలాః తే కిం పునః | ప్రకృష్టాః న ప్రేష్యంతే హి ఇతరే జనాః ప్రేష్యంతే హి||

||Sloka meanings||

అహం తావత్ ఇహ అనుప్రాప్తః -
as I have reached here
మహబలాః తే కిం పునః -
what to say of those powerful ones?
ప్రకృష్టాః న ప్రేష్యంతే హి -
best ones are not sent out as is known
ఇతరే జనాః ప్రేష్యంతే హి -
only the other ordinary ones will be sent.

||Sloka summary||

"As I have reached here, what to speak of the other more powerful ones. Oh Devi ! The best ones are not sent out for these tasks. Only the other ordinary ones will be sent." ||39.39||

||Sloka 39.40||

తదలం పరితాపేన దేవి శోకోవ్యపైతు తే|
ఏకోత్పాతేన తే లంకామేష్యంతి హరియూథపాః||39.40||

స|| దేవి తత్ అలం పరితాపేన | తే శోకః వ్యపైతు | తే హరియూథపాః ఏకోత్పాతేన లంకాం ఏష్యంతి ||

||Sloka meanings||

దేవి తత్ అలం పరితాపేన -
O Devi, enough of sorrow
తే శోకః వ్యపైతు -
give up your sorrow
తే హరియూథపాః ఏకోత్పాతేన లంకాం ఏష్యంతి -
the Vanara army will reach Lanka in one jump

||Sloka summary||

"Oh Devi ! Enough of sorrow. Give up your sorrow. The Vanara army will reach Lanka in one jump." ||39.40||

||Sloka 39.41||

మమపృష్ఠగతౌ తౌ చంద్ర సూర్యావివోది తౌ|
త్వత్సకాశం మహాసత్త్వౌ నృశింహావాగమిష్యతః ||39.41||

స|| మహసత్త్వౌ నృసింహౌ తౌ చ మమ పృష్ఠగతౌ ఉదితౌ చంద్రసూర్య ఇవ త్వత్సకాసం అభిగమిష్యతః ||

||Sloka meanings||

మహసత్త్వౌ నృసింహౌ తౌ చ -
both the great men, both lions among men
మమ పృష్ఠగతౌ ఉదితౌ చంద్రసూర్య ఇవ -
sitting on my back looking like Sun and moon
త్వత్సకాసం అభిగమిష్యతః - will come to your presence.

||Sloka summary||

"Both the great men, who are like lion among men , sitting on my back looking like Sun and moon will come to your presence." ||39.41||

||Sloka 39.42||

తౌ హి వీరౌ నరవరౌ సహితౌ రామలక్ష్మణౌ|
ఆగమ్య నగరీం లంకాం సాయకైర్విధమిష్యతః||39.42||

స|| తతః వీరౌ నరవరౌ రామలక్ష్మణౌ సహితౌ ఆగమ్య లంకాం నగరీం సాయకైః విధమిష్యతః||

||Sloka meanings||.

తతః వీరౌ నరవరౌ -
two heroes and the best among men
రామలక్ష్మణౌ సహితౌ ఆగమ్య -
Rama and Lakshmana both having come
య లంకాం నగరీం -
this city of Lanka
సాయకైః విధమిష్యతః -
will destroy with a flurry of arrows

||Sloka summary||

"Then Rama and Lakshmana, the two heroes and the best among men having come will destroy city of Lanka with their arrows". ||39.42||

||Sloka 39.43||

సగణం రావణం హత్వా రాఘవో రఘునందనః|
త్వా మాదాయ వరారోహే స్వపురం ప్రతి యాస్యతి||39.43||

స|| రఘునందనః రాఘవః రావణం సగణం హత్వా త్వాం ఆదాయ స్వపురం ప్రతి యాస్యతి ||

||Sloka meanings||

రఘునందనః రాఘవః -
Raghava the scion of Raghu
రావణం సగణం హత్వా -
having killed Ravana along with his tribe
త్వాం ఆదాయ -
having taken you
స్వపురం ప్రతి యాస్యతి -
will reach his city

||Sloka summary||

"The scion of Raghu , Raghava having killed Ravana along with his tribe, will return back to his city with you."||39.43||

||Sloka 39.44||

తదాశ్వసిహి భద్రం తే భవ త్వం కాలకాంక్షిణీ|
న చిరాత్ ద్రక్ష్యసే రామం ప్రజ్వలంత మివాలనమ్||39.44||

స|| తత్ ఆశ్వాసిహి | తే భద్రం| త్వం కాలకాంక్షినీ భవ| ప్రజ్వలంతం అనలం ఇవ రామం న చిరాత్ ద్రక్ష్యసే||

Govindaraja Tika says- కాలకాంక్షిణీ భవ దివసగణనాయా తత్పరాభవ ఇత్యర్థః।

||Sloka meanings||

తత్ ఆశ్వాసిహి -
that be rest assured
తే భద్రం -
let auspicious things happen to you.
త్వం కాలకాంక్షిణీ భవ -
You may count your time
ప్రజ్వలంతం అనలం ఇవ రామం న చిరాత్ ద్రక్ష్యసే -
will soon see Rama burning with anger like fire

||Sloka summary||

"That you be rest assured. Let auspicious things happen. You may count your days. You will soon see Rama burning with anger like fire." ||39.44||

||Sloka 39.45||

నిహతే రాక్షసేంద్రేఽస్మిన్ సపుత్రామాత్యబాంధవే|
త్వం సమేష్యసి రామేణ శశాంకేనేవ రోహిణీ||39.45||

స|| అస్మిన్ సపుత్రబాంధవే రాక్షసేంద్రే నిహతే త్వం రోహిణీ శశాంకేన్ ఇవ రామేణ సమేష్యసి||

||Sloka meanings||

అస్మిన్ సపుత్రబాంధవే రాక్షసేంద్రే నిహతే -
with the lord of Rakshasas killed along with his sons and relatives
రోహిణీ శశాంకేన ఇవ -
like Rohini uniting with moon
త్వం రామేణ సమేష్యసి -
you will reunite with Rama

||Sloka summary||

"With the lord of Rakshasas killed along with his sons and relatives , you will reunite with Rama, like Rohini uniting with moon." ||39.45||

||Sloka 39.46||

క్షిప్రం త్వం దేవి శోకస్య పారం యాస్యసి మైథిలి|
రావణం చైవ రామేణ నిహతం ద్రక్ష్యసేఽచిరాత్||39.46||

స|| దేవి మైథిలీ త్వం క్షిప్రం శోకస్య పారం యాస్యసి | అచిరాత్ రామేణ రావణం నిహతం చ ద్రక్ష్యసి ||

||Sloka meanings||

దేవి మైథిలీ త్వం క్షిప్రం -
Maithili you will quickly
త్వం క్షిప్రం శోకస్య పారం యాస్యసి -
you will soon reach the other shore of sorrow
అచిరాత్ రామేణ రావణం నిహతం చ ద్రక్ష్యసి-
soon you will see Ravana killed by Rama

||Sloka summary||

"Oh Devi ! Maithili you will soon go to the other shore of sorrow. Soon you will see Ravana killed by Rama."||39.46||

||Sloka 39.47||

ఏవ మాశ్వాస్య వైదేహీం హనుమాన్ మారుతాత్మజః|
గమనాయ మతిం కృత్వా వైదేహీం పునరబ్రవీత్ ||39.47||

స|| హనుమాన్ మారుతాత్మజః వైదేహీం ఏవం ఆశ్వాస్య గమనాయ మతిం కృత్వా వైదేహీం పునః అబ్రవీత్ ||

||Sloka meanings||

హనుమాన్ మారుతాత్మజః -
Hanuman, the son of wind god
వైదేహీం ఏవం ఆశ్వాస్య-
having thus assured Vaidehi
గమనాయ మతిం కృత్వా -
getting ready for return
వైదేహీం పునః అబ్రవీత్ -
spoke to Vaidehi again

||Sloka summary||

"Hanuman, the son of wind god, having thus assured Vaidehi, getting ready for return, spoke to Vaidehi again." ||39.47||

||Sloka 39.48||

తమరిఘ్నం కృతాత్మానం క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి రాఘవం|
లక్ష్మణం చ ధనుష్పాణిం లంకాద్వారముపాగతమ్||39.48||

స|| లంకాద్వారముపాస్థితం అరిఘ్నం కృతాత్మానం తం రాఘవం ధనుష్పాణిం లక్ష్మణం చ క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి||

||Sloka meanings||

లంకాద్వారముపాస్థితం -
reaching the entrance of Lanka
అరిఘ్నం కృతాత్మానం -
accomplished one slayer of foes
తం రాఘవం ధనుష్పాణిం లక్ష్మణం చ -
that Raghava with bow in his hands as well as Lakshmana
క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి -
will see soon

||Sloka summary||

"Very soon you would see the accomplished slayer of foes , the accomplished wielder of bow, Rama along with Lakshmana at the door of Lanka." ||39.48||

||Sloka 39.49||

నఖదంష్ట్రాయుధాన్ వీరాన్ సింహశార్దూలవిక్రమాన్|
వానరాన్ వారణేంద్రాభాన్ క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి సంగతాన్||39.49||

స|| నఖదంష్ట్రాయుధాన్ వీరాన్ సింహశార్దూలవిక్రమాన్ వారణేంద్రాభాన్ సంగతాన్ వానరాన్ క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి||

||Sloka meanings||

నఖదంష్ట్రాయుధాన్ వీరాన్ -
heroes whose teeth and nails are their weapons
సింహశార్దూలవిక్రమాన్ -
resembling tigers and lions in valor
వారణేంద్రాభాన్ -
resembling well fed elephants
సంగతాన్ వానరాన్ -
Vanaras reach
క్షిప్రం ద్రక్ష్యసి - see very soon

||Sloka summary||

"You will soon see heroes whose teeth and nails are their weapons, resembling tigers and lions in valor, also resembling well-bred elephants." ||39.49||

||Sloka 39.50||

శైలాంబుదనికాశానాం లంకామలయసానుషు|
నర్దతాం కపిముఖ్యానాం ఆర్యే యూథాన్ అనేకశః||39.50||

స|| ఆర్యే శైలాంబుదనికాసానాం నర్దతాం కపిముఖ్యానాం అనేకశః యూధాని లంకామలయమానుషు (ద్రక్ష్యసి)||

Tilaka Tika says - శైలాంబుదనికాశానాం శైలామ్బుద సదృశానాం

||Sloka meanings||

ఆర్యే శైలాంబుదనికాసానాం -
who resemble clouds roaring.
ఓ పూజనీయురాలా పర్వతముపైనున్న మేఘములవలె నున్న
నర్దతాం కపిముఖ్యానాం - roaring Vanara chiefs
అనేకశః యూధాని - many warriors
లంకామలయమానుషు (ద్రక్ష్యసి) -
hovering over the mountain peaks around Lanka

||Sloka summary||

"Oh Noble lady you will see roaring Vanara chiefs who resemble clouds roaring and hovering over the mountain peaks around Lanka."||39.50||

||Sloka 39.51||

స తు మర్మణి ఘోరేణ తాడితో మన్మథేషుణా|
నశ్రమ లభతే రామః సింహార్దిత ఇవద్విపః ||39.51||

స|| సః రామః ఘోరేన మన్మథేషుణా మర్మణి తాడితః సింహార్దితః ద్విపః ఇవ న శర్మ లభతే||

||Sloka meanings||

సః రామః - that Rama
ఘోరేన మన్మథేషుణా మర్మణి తాడితః -
tormented by the dreadful arrows of God of love
సింహార్దితః ద్విపః ఇవ -
like an elephant stalked by a lion
న శర్మ లభతే -
has no happiness.

||Sloka summary||

"Rama is tormented by the dreadful arrows of god of love pierced into vitals like an elephant hit by lion. He has no happiness in life." ||39.51||

||Sloka 39.52||

మారుదో దేవీ శోకేన మాభూత్తే మనసోఽప్రియం|
శచీవ పత్యా శక్రేణ భర్త్రా నాథవతీ హ్యసి ||39.52||

స|| దేవి శోకేన మారుదః | తే మనసః అప్రియం మాభూత్ | పత్యా శక్రేణ శచీ ఇవ నాథవతీ అసి హి ||

||Sloka meanings||

దేవి శోకేన మారుదః -
O Devi, do not weep in sorrow
తే మనసః అప్రియం మాభూత్ -
let your mind be not unpleasant.
పత్యా శక్రేణ శచీ ఇవ నాథవతీ అసి హి -
you have a great husband just as Sachi has her Lord in Indra.

||Sloka summary||

"Oh Devi ! Do not weep in sorrow. Let your mind be not unpleasant. You have a great husband just as Sachi has her Lord in Indra." ||39.52||

||Sloka 39.53||

రామాద్విశిష్ఠః కోఽన్యోఽస్తి కశ్చిత్ సౌమిత్రిణా సమః|
అగ్నిమారుతకల్పౌ తౌ భ్రాతరౌ తవ సంశ్రయౌ ||39.53||

స|| రామాత్ విశిష్ఠః అన్యః కః అస్తి| సౌమిత్రిణా సమః కశ్చిత్ | అగ్నిమారుతకల్పౌ తౌ భ్రాతరౌ తవ సంశ్రయౌ ||

||Sloka meanings||

రామాత్ విశిష్ఠః అన్యః కః అస్తి -
who is superior to Rama?
సౌమిత్రిణా సమః కశ్చిత్ -
who is equal to Lakshmana?
అగ్నిమారుతకల్పౌ తౌ భ్రాతరౌ తవ సంశ్రయౌ -
both the brothers are like fire and wind and are your refuge

||Sloka summary||

"Who is superior to Rama. Who is equal to Lakshmana? Both the brothers are like fire and wind. They are your refuge". ||39.53||

||Sloka 39.54||

నాస్మిం శ్చిరం వత్స్యసి దేవి దేశే
రక్షోగణైరధ్యుషితేsతి రౌద్రే|
న తే చిరాదాగమనం ప్రియస్య
క్షమస్వ మత్సంగమకాలమాత్రమ్||39.54||

స|| దేవి రక్షోగణైః అధ్యుషితే అతిరౌద్రౌ అస్మిన్ దేశే చిరం న వత్స్యసి |తే ప్రియస్య ఆగమనం న చిరాత్ | మత్సంగమకాలమాత్రం క్షమస్వ||

||Sloka meanings||

దేవి అతిరౌద్రౌ రక్షోగణైః అధ్యుషితే -
this dreadful place which is a stronghold of Rakshasas
దేవి అస్మిన్ దేశే చిరం న వత్స్యసి -
noble lady you will not stay any longer
తే ప్రియస్య ఆగమనం న చిరాత్ -
your beloved is coming very soon
మత్సంగమకాలమాత్రం క్షమస్వ-
bear with it till I pass on your message

||Sloka summary||

"Noble lady you will not stay any longer in this dreadful place which is a stronghold of Rakshasas. Your beloved is coming very soon. For this period bear with me". ||39.54||

To boost Sita's confidence , Hanuma asks, 'Who is better than Rama? Who is an equal of Lakshmana?' Sita too knows that.

With these special words of assurance, asking her to bear till he goes and conveys the message to Rama, Hanuma tells Sita again, that Rama will come as soon as he tells him. By saying all this, Hanuma creates an aura of assurance, and he provides a moment of peace, for that sorrowing Sita.

That is also the mystic of Sundarakanda. Peace for a mind beset with many problems. That peace is also provided to readers of Sundarakanda too.

Hanuma recounts this moment later in the last Sloka of Sundarakanda,'जगाम शांतिं मममैथिलात्मज', 'provided peace to Sita, sorrowing in separation'.

Thus, the Sarga 39 comes to an end with reassuring words of Hanuma.

ఇత్యార్షే శ్రీమద్రామాయణే ఆదికావ్యే వాల్మీకీయే
చతుర్వింశత్ సహస్రికాయాం సంహితాయామ్
శ్రీమత్సుందరకాండే ఏకోనచత్వారింశస్సర్గః ||

||om tat sat||